सानो अस्तित्व, धेरै जिम्मेवारी, हरेक पल प्रश्नको उत्तर खोज्ने, सानो जीवनबाट धेरैको अपेक्षा हुने बाल्यकाल । प्रायः घरमा सन्तान जन्मेपछि खुसीका कारण बच्चाहरूलाई धेरै लाडमा हुर्काइन्छ, अलि ठूलो भएपछि राम्रो बनाउने इच्छा प्रबल हुन्छ । त्यो निर्दोषताबाट उनीहरूको उज्ज्वल भविष्यको लागि अनगिन्ती आशाहरू बनाइन्छ, जुन तनावको कारण बन्छ । यो तनाव वयस्कको मात्र नभई बालबालिकाको पनि जीवनको हिस्सा बन्न पुग्छ, जुन उपयुक्त होइन ।
पढाइ प्रति सकारात्मक सोच हुनुपर्छ, तर बालबालिकाका लागि बोझ बन्छ । बालबालिका पढाइबाट टाढिन थाल्छन्, जुन कसैका निम्ती हितकारी हुदैँन, न अभिभावकको, न बालबालिकाको न त समाजको ।
राम्रो अंक ल्याउन सुरुदेखि नै दबाब दिइयो भने जसरी पनि बालबालिकाको दिमाग पढाइमा कम देखिन्छ, अविकसित दिमाग र मस्तिष्क पढाइबाट टाढा रहन्छ । बालबालिकालाई सरलताको परिभाषा र हाम्रा जिम्मेवारीहरू सुरुदेखि नै बुझाउनु पर्छ । बच्चा बढ्दै गएपछि उसलाई उस्तै मीठो, स्वभाविक, सरल, सामान्य व्यवहार गर्नुहोस् ।
अध्ययनका लागि तुरुन्तै कठिन निर्णयहरू नगर्नुहोस् । पढाइको लागि उसको पछि नलाग्नुहोस् । घरलाई उसको विद्यालय नबनाउनुस् । बालबालिकाको उमेर बुझेर उसको अस्तित्व बुझेर बालबालिकालाई खेलकुद र खेलकुदमा रुचिकर अध्ययन गराई सिकाउनुपर्छ ।
उसलाई धेरै बोझ नदिनुहोस् । निर्दोष बाल्यकाललाई विचार, किताब, प्रश्नको साङ्लोमा बाँध्नु हुँदैन । धेरै आशा नगर्नुहोस्, तिनीहरूबाट आफ्नो बाल्यकाल नखोस्नुहोस् । सानै उमेरमा पढाइले उनीहरूको निर्दोषता नखोस्नुस्, यसका लागि बालबालिकाको चौतर्फी विकासमा ध्यान दिनुपर्छ ।
धेरै पटक, बच्चाको खुसीलाई थाहा नदिई, उनीहरूलाई अध्ययन गर्न बाध्य पारिन्छ, उनीहरूलाई प्रत्येक अंकको लागि अध्ययन गर्न बाध्य गरिन्छ । सहपाठीले धेरै नम्बर ल्याउला र मेरो सन्तान पछि पर्छ भनेर आमाबुवाले भन्ने गर्ने हुन्न । यस्तो भावनाले बच्चाको व्यक्तित्व विकासमा असर पर्न सक्छ । आमाबुवाको कठोरताले बच्चाले धेरै कुरा लुकाउन थाल्छ, कहिले किताब लुकाउन थाल्छ, कहिले बहाना खोज्न थाल्छ ।
बच्चाको क्षमताले उसलाई आफ्नो रोजाइको क्षेत्रमा अगुवा पनि बनाउन सक्छ । बच्चाहरू फूलको त्यो नाजुक बोट हो, जसलाई धेरै कोमल मल चाहिन्छ । तिनीहरूको स्वभाव फूल्ने हो, ओइलाउने होइन ।