तीजलाई सामान्यतया महिलाको पर्व मानिन्छ । हिन्दू परम्परा अनुसार यो व्रत मुख्यतः महिलाले भगवान् शिव–पार्वतीको आराधना गर्दै आफ्ना पति वा भावी जीवन साथीको सुख, समृद्धि र दीर्घायुका लागि बस्ने गर्छन् । तर, प्रश्न उठ्छ- के पुरुषले तीजको व्रत बस्न सक्छन् ? यदि बसे भने त्यसको असर कस्तो हुन्छ ?
तीज व्रतको वास्तविक सार
तीजको व्रत केवल महिलामुखी संस्कार होइन, यो आत्मशुद्धि, संयम र भक्ति साधनाको माध्यम हो । यसमा उपवास, पूजा, मन्त्रजप र आत्मसंयम प्रमुख मानिन्छ । शास्त्रमा कतै पनि यो व्रत महिलाले मात्र बस्नुपर्छ भनिएको छैन । त्यसैले श्रद्धा र आस्था भएको पुरुषले पनि यो व्रत बस्न सक्छन् र यसबाट धार्मिक, सामाजिक र व्यक्तिगत रूपमा लाभ प्राप्त हुन्छ ।
पुरुषले बस्दा हुने लाभ
पुरुषले तीजको व्रत बस्दा विभिन्न किसिमका लाभहरू प्राप्त हुन्छन् । पहिलो, यसले आध्यात्मिक उन्नति गराउँछ । उपवास र साधनाले मन, बचन र कर्मलाई शुद्ध पार्छ । मानसिक शान्ति, आत्मसंयम र सकारात्मक सोच बढ्छ ।
दोस्रो, भगवान् शिव–पार्वतीको आराधना गर्ने पुरुषको पनि आफ्नो मनोकामना पूरा हुने, आयु बढ्ने र जीवनमा आरोग्य प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ । तेस्रो, अविवाहित पुरुषका लागि यो व्रत विशेष लाभकारी मानिन्छ । यसले उत्तम जीवन साथी प्राप्त गर्ने अवसर दिन्छ भन्ने मान्यता रहेको छ ।
त्यस्तै, तीजको व्रतले परिवारमा सामञ्जस्य बढाउँछ । पुरुषहरूले आफ्ना आमा, पत्नी वा दिदी बहिनीसँगै व्रत बस्दा धार्मिक, सामाजिक सौहार्द बलियो हुन्छ । महिला प्रति सम्मान, सहकार्य र समानताको भाव प्रकट हुन्छ । यसले परिवारमा मात्र होइन, समाजमा पनि लैङ्गिक समानताको सन्देश दिन्छ । साथै, यसले दाम्पत्य सम्बन्धलाई मजबुत बनाउने र आपसी आस्थालाई गहिरो बनाउन सहयोग पुर्याउँछ ।
अर्कोतर्फ, तीजको उपवास स्वास्थ्यको दृष्टिले पनि लाभदायी हुन्छ । व्रत बस्दा शरीरलाई आराम मिल्छ, पाचन प्रणालीलाई स्वच्छ बनाउन सहयोग हुन्छ र मानसिक ताजगी प्राप्त हुन्छ । यसरी तीज केवल धार्मिक महत्व मात्र नभई स्वास्थ्य र जीवनशैली सुधारमा पनि उपयोगी बन्न सक्छ ।
यसरी हेर्दा, तीज महिलाको मात्र पर्व भन्ने बुझाइ पूर्ण सत्य होइन । श्रद्धा, आस्था र शुद्ध मन भएको पुरुषले पनि यो व्रत बस्दा कुनै हानी हुँदैन । बरु पुण्य प्राप्त हुन्छ, भगवान् शिव–पार्वतीको कृपा मिल्छ, परिवारमा आपसी सुमधुर सम्बन्ध बढ्छ र जीवनमा सकारात्मक ऊर्जा आउँछ ।
तीजलाई केवल महिलाको व्रत भनेर सीमित गर्नुभन्दा पनि यसलाई समानता, भक्ति र साझा आस्थाको पर्वका रूपमा मनाउनु नै यसको वास्तविक सार हो ।