सपना बोक्दै, कलेजको पढाइ सकिएपछि भविष्यको ढोका खोल्ने आशाले अवसरको खोजीमा निस्केकी थिएँ । प्रमाणपत्र हातमा थियो, ऊर्जा र उत्साह मनभित्र । तर जब वास्तविक संसारमा पाइला राखेँ, मेरो उत्साहले कल्पना गरेको जस्तो सजिलो केही पनि थिएन । अवसरको नाममा सम्मानको साटो यौनसम्बन्धको प्रस्ताव आउनेछ भन्ने कल्पनासमेत गरेकी थिइनँ ।
अवसरको खोजीको यात्रा
शुरुमा सामान्य लाग्थ्यो । जागिरका लागि अन्तर्वार्ता दिने, आवेदन बुझाउने र सही समयको प्रतीक्षामा बस्ने । तर बिस्तारै कुरा गम्भीर हुँदै गयो ।
सामान्य तिरस्कार : “तिमीलाई योग्यताको अभाव छ” भन्ने जवाफले सुरुमा निराश बनायो ।
अनुचित व्यवहार : केही ठाउँमा “तिमी जस्ती राम्रो व्यक्तिलाई काम किन नदिने ?” भन्दै जिस्क्याउने गरे ।
प्रत्यक्ष प्रस्ताव : “काम पाइन्छ, तर त्यसका लागि मेरो शर्त मान्नुपर्छ ।”
अवसरको सट्टा यौन प्रस्ताव
मेरो एउटा अन्तर्वार्ताको अनुभव कहिल्यै बिर्सन सक्दिनँ । त्यस दिन मेरो शिक्षाको प्रमाणपत्र, सीप र आत्मसम्मान सबै नजरअन्दाज गरियो । बरु अन्तर्वार्ता लिने व्यक्तिले “हामीलाई व्यक्तिगत रूपमा नजिक हुने कोही चाहिन्छ” भन्यो । यो सुनेर मैले सोचें, “यो कस्तो अवसर हो ?”
कसरी प्रस्तुत गरिन्छ यस्तो प्रस्ताव ?
– सुरुमा मिठासपूर्ण कुरा ।
– असुरक्षित वाचा- तिमीलाई म काम दिलाइदिन्छु ।
– अन्त्यमा, शारीरिक सम्बन्धको प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष शर्त ।
महिला भएर भोगेको चुनौती
– महिलाका रूपमा आफ्नो सीमालाई बचाउन कहिले काहीँ कडा संघर्ष गर्नुपर्छ ।
– आफ्नो योग्यतालाई उपेक्षा गरिएको अनुभव ।
– यौन प्रस्ताव अस्वीकार गर्दा अवसर गुमेको महसुस ।
– मानसिक तनाव र आत्मसम्मानमा असर ।
कसैलाई यस्ता प्रस्ताव स्वीकार गर्न बाध्य तुल्याइन्छ, जबकि कसैले अस्वीकार गर्दा आर्थिक संकट र पेशागत अपमानको सामना गर्नुपर्छ ।
समाजको प्रतिक्रिया : पीडितमाथि आरोप
यस्ता घटना बारे बोल्दा पीडितमाथि प्रश्न उठाइन्छ ।
– “तिमीले नै केही गर्यौ होला ।”
– “तिमी किन यति सजिलै विश्वास गर्यौ ?”
– “तिमीले अस्वीकार गर्न सकिनौ ?”
समाजको यस्तो व्यवहारले समस्या समाधान हुनेभन्दा उल्टो, पीडित झन् डराउने र मौन बस्न बाध्य हुन्छ ।
मैले लिएको निर्णय
त्यो दिन मैले साहस जुटाएँ । “म योग्य छु, मैले आफ्नो आत्मसम्मान साट्नुपर्दैन,” भन्दै त्यहाँबाट निस्केँ । यो सजिलो थिएन । अवसर गुम्ने डर थियो । तर आफ्नो आत्मसम्मान र इमानदारितामाथि गर्व गरें ।
महिलाले के गर्न सकिन्छ ?
आफ्नो सीमा निर्धारण गर्नु: कुनै पनि अनुचित प्रस्तावलाई दृढतापूर्वक अस्वीकार गर्न तयार हुनु ।
सचेत रहनु: हरेक पेशागत अवसरलाई राम्रोसँग अध्ययन गरेर मात्र भरोसा गर्नु ।
समर्थन समूहको खोजी: आफन्त, साथीहरूहरूको सहयोग लिनु ।
कानुनी कदम: यस्ता घटनाहरूको उजुरी गर्न नहिचकिचाउनु ।
समाजले के गर्नुपर्छ ?
सुरक्षित वातावरण सिर्जना : महिलालाई पेशागत क्षेत्रमा सुरक्षित महसुस हुने वातावरण दिनुपर्छ ।
कानुनी संरचना बलियो बनाउनु : यस्ता घटनामा तुरुन्त न्याय दिलाउन कानुनी प्रक्रिया प्रभावकारी बनाउनु ।
जागरूकता अभियान : महिलाको हक र अधिकार बारे समाजलाई शिक्षित गर्नुपर्ने आवश्यकता छ ।
अन्त्यमा:
महिला भएर अवसर खोज्दा यस्तो प्रस्तावको सामना गर्नु परेपनि, मैले आफ्नो आत्मसम्मानमा सम्झौता गर्न सिकिनँ । यो केवल मेरो मात्र समस्या होइन, तर यो चुनौतीका विरुद्ध बोल्न र सामना गर्न सबै महिला तयार हुनुपर्छ । अवसर खोज्दै गर्दा नैतिकता र इमानको बलमा मात्र आफ्नो लक्ष्य पूरा गर्न सकिन्छ ।